بررسی شرایط معافیت سربازی

اگر یکی از اعضای درجه یک خانواده مشمولین در جریان انقلاب اسلامی ایران یا پس از آن شهید، ایثارگر (جانباز) یا مفقودالاثر شده باشد، فرد موردنظر می‌تواند از مزایای معافیت ایثارگری استفاده نماید.

بدیهی است که میزان و درصد آسیب ناشی از جنگ در نوع معافیت تاثیرگذار است و
به همین دلیل، شرایط مختلفی برای هر وضعیت وجود دارد.

هدف این مقاله بررسی شرایط و قوانین معافیت ایثارگری است تا افراد بتوانند با توجه به وضعیت خود از این معافیت بهره‌مند شوند.

هم‌چنین می‌توانید شرایط خودتان را در ابزار هوشمند بررسی شرایط معافیت سربازی بالنج وارد کنید و از امکان گرفتن معافیت خود مطلع شوید.

برای آشنایی با انواع معافیت سربازی این مقاله را حتما ببینید.

انواع معافیت ایثارگری سربازی چیست؟

انواع معافیت ایثارگری شامل موارد زیر می‌شود:

شهادت: اگر یکی از اعضای خانواده شهید شود، مشمول می‌تواند از خدمت سربازی معاف شود.
به ازای هر شهید، یک نفر معاف می‌شود.

اسارت: اگر یکی از اعضای خانواده مشمول حداقل ۲۴ ماه در اسارت بوده باشد،
فرد مشمول از خدمت سربازی معاف خواهد شد. به ازای هر ۲۴ ماه اسارت، یک نفر معاف می‌شود.

جانباز: اگر یکی از اعضای خانواده مشمول دارای حداقل ۲۵ درصد جانبازی مورد تایید بنیاد شهید باشد،
فرد مشمول از خدمت سربازی معاف خواهد شد. به ازای هر ۲۵ درصد جانبازی، یک نفر می‌تواند از معافیت استفاده کند.

حضور در جبهه: اگر یکی از اعضای خانواده مشمول حداقل ۳۰ ماه در جبهه‌های نبرد حضور داشته باشد، فرد مشمول از خدمت سربازی معاف خواهد شد. به ازای هر ۳۰ ماه ایثارگری، یک نفر می‌تواند از معافیت بهره‌مند شود.
مشمولان بدون غیبت تا پایان شهریور سال ۹۸ می‌توانند با ۲۸ و ۲۹ ماه حضور در جبهه پدرانشان از خدمت معاف شوند.

موارد خاص ایثارگری کدامند؟

• در صورتی که مشمول، برادر شهید، جاویدالاثر یا جانباز با درصد جانبازی بالای ۲۵ درصد باشد و
  برادر ایثارگر او فاقد فرزند پسر باشد، مشمول می‌تواند از خدمت سربازی معاف شود.
  تنها یکی از برادران ایثارگران می‌تواند از معافیت سربازی ایثارگری بهره‌مند شود و حق تقدم با برادر تنی ایثارگر است.
  در صورت فوت فردی که معاف شده، سایر برادران نمی‌توانند از این معافیت استفاده کنند.
  
  
• اگر مشمول با خانمی جانباز با حداقل ۲۵ درصد جانبازی ازدواج کند و
  این ازدواج حداقل ۵ سال ادامه داشته باشد، مشمول از خدمت سربازی معاف خواهد شد.
  لازم به ذکر است که پیش از گذشت ۵ سال، معافیت موقت صادر می‌شود و
  پس از تکمیل ۵ سال، معافیت دائم سربازی ایثارگری صادر خواهد شد.
  
  
• در شرایطی که مادر مشمول با فرد ایثارگر ازدواج کند و مشمول به عنوان فرزندخوانده شناخته شود،
  در این صورت اگر بنیاد شهید عدم توانایی ایثارگر در داشتن فرزند را تأیید کند و
   همچنین مراحل قانونی فرزندخواندگی به طور رسمی طی شود.
  قوانین معافیت سربازی برای جانبازان و ایثارگران طبق موارد ذکرشده قابل‌اجرا است.
  
  
• وقتی مشمول قبل یا در حین خدمت سربازی و در حین انجام ماموریت‌های محوله دچار آسیب شود و در کمیسیون پزشکی برای او جانبازی ۱۰ درصد تعیین گردد، مشمول به عنوان جانباز ۱۰ درصد از خدمت سربازی معاف خواهد شد.
  

قانون تلفیق معافیت ایثارگری

برای مثال، اگر پدر کسی دارای 18 ماه حضور در جبهه و 20 درصد جانبازی باشد،
 نه می‌تواند از معافیت سربازی ایثارگری استفاده کند و نه مشمول می‌تواند با معافیت سربازی جانبازی از خدمت سربازی معاف شود.
در این حالت، مجموع مدت حضور در جبهه و درصد جانبازی جمع می‌شود و چون مجموع به عدد بالای ۳۰ می‌رسد،
مشمول می‌تواند از خدمت سربازی معاف شود. حتی 8 درصد باقی‌مانده به عنوان کسری خدمت قابل‌استفاده خواهد بود.

بر اساس شرایط ذکرشده، مشمولان می‌توانند از خدمت سربازی معاف شوند،
اما ممکن است پدر مشمول تنها بخشی از شرایط معافیت را داشته باشد و هیچ‌کدام به تنهایی منجر به معافیت دائم نشود.
در این صورت، سازمان وظیفه عمومی با استفاده از «قانون تلفیق»، شرایط مختلف را جمع کرده و
مشمول را از خدمت سربازی معاف می‌کند.

توجه

در قانون تلفیق، مدت اسارت نیز می‌تواند در محاسبه جمع شرایط دخیل باشد و هر جمعی که به ۳۰ ماه برسد،
باعث معافیت فرد از خدمت سربازی می‌شود. مابقی مقدار قابل استفاده به عنوان کسری خدمت است.

برای آشنایی با معافیت کفالت این مقاله را حتما ببینید.

شرایط کسری خدمت ایثارگری چگونه است؟

در صورت عدم به حد نصاب رسیدن شرایط گفته‌شده می‌توان از کسری خدمت سربازی استفاده کرد.

میزان کسری خدمت بستگی به نوع و مدت سابقه ایثارگری پدر دارد:

در صورتی که پدر مشمول بعد از اتمام جنگ تحمیلی تا سال ۱۳۷۵ در مناطق درگیر مانند کردستان، آذربایجان غربی یا کرمانشاه خدمت کرده باشد، به ازای هر ماه خدمت، ۶ روز کسری خدمت تعلق می‌گیرد.

مدارک لازم برای کسری خدمت ایثارگری پدر

برای درخواست کسری خدمت ایثارگری، مشمول باید مدارک زیر را تهیه و به سازمان نظام وظیفه ارائه دهد.

• اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه مشمول و پدر
• گواهی اعزام به خدمت مشمول از پلیس +۱۰
• سه قطعه عکس ۳×۴ رنگی با زمینه سفید
• تصویر صفحه اول شناسنامه برادر مشمول (در صورت وجود)
• کارت پایان خدمت یا گواهی اشتغال به تحصیل برادران (در صورت وجود)
• کارت پایان خدمت پدر
• اصل معرفی‌نامه از سازمان مربوطه مبنی بر حضور پدر در جبهه
• کارت بسیج پدر (در صورت وجود)
• مدارکی که مدت حضور پدر در جبهه را اثبات کند.
• پرداخت هزینه‌های مربوط به دریافت کسری خدمت ایثارگری

توجه داشته باشید که در صورت وجود سابقه خدمت پدر در سازمان‌های مختلف، باید مدارک مربوط به هر سازمان به‌صورت جداگانه جمع‌آوری و ارائه شود تا مدت زمان حضور پدر در جبهه تجمیع گردد.

زمان مناسب برای اقدام به دریافت کسری خدمت

برای بهره‌مندی از کسری خدمت ایثارگری، مشمول باید قبل از اعزام به خدمت یا در حین خدمت اقدام کند اما
در صورتی که مشمول دارای غیبت باشد، امکان استفاده از این نوع کسری خدمت وجود ندارد.

آیا با داشتن غیبت و سرباز فراری بودن می‌توان معافیت ایثارگری گرفت؟

داشتن غیبت سربازی برای استفاده از معافیت بلامانع است.
همچنین، سربازان فراری با بازگشت به یگان و ارائه گواهی اشتغال به خدمت می‌توانند از معافیت بهره‌مند شوند.

آیا فرزندان جانبازان ۱۰ درصد می‌توانند از معافیت ایثارگری استفاده کنند؟

طبق قوانین موجود، برای برخورداری از معافیت سربازی به دلیل جانبازی، درصد جانبازی باید حداقل ۲۵ درصد باشد.
 با این حال، اگر پدر مشمول در کنار 10 درصد جانبازی سابقه حضور در جبهه و یا اسارت هم داشته باشد، طبق قانون تلفیق، این شرایط می‌تواند باعث معافیت فرزند او از خدمت سربازی شود.

چطور چند فرزند با معافیت سربازی ایثارگری معاف می‌شوند؟

طبق قوانین، داشتن حداقل ۲۵ درصد جانبازی، ۳۰ ماه حضور در جبهه یا ۲۴ ماه اسارت می‌تواند موجب معافیت سربازی ایثارگری شود.
بر اساس این شرایط، اگر فردی این حد نصاب‌ها را داشته باشد، می‌تواند چندین فرزند خود را از خدمت سربازی معاف کند.
برای مثال، اگر پدر مشمول ۴۰ درصد جانبازی، ۳۵ ماه حضور در جبهه و ۳۰ ماه اسارت داشته باشد،
می‌تواند ۴ نفر از فرزندان خود را از خدمت سربازی معاف کند و برای یکی از آن‌ها نیز ۶ ماه کسری خدمت ایثارگری دریافت کند.

چطور معافیت سربازی ایثارگری بگیریم؟

اگر مشمول شرایط معافیت سربازی ایثارگری هستید،
ابتدا باید به یگانی که برای پدر شما کارت ایثار صادر کرده است مراجعه کنید.
پس از دریافت گواهی از این یگان، می‌توانید به پلیس+۱۰ مراجعه کرده و درخواست معافیت سربازی ایثارگری خود را ثبت کنید.
یگان صادرکننده کارت ایثار ممکن است یکی از موارد زیر باشد:

– ارتش (نیروی زمینی، هوایی، دریایی، پدافند)

– سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

– نیروی انتظامی (ژاندارمری سابق)

– ادارات دولتی واقع در مناطق عملیاتی (بسیج مستضعفین) اگر درصد جانبازی پدر یا هر یک از اعضای خانواده شما بالای ۲۵ درصد باشد، برای دریافت معافیت سربازی کافی است به بنیاد شهید و امور ایثارگران مراجعه کنید.
پس از دریافت گواهی و تأیید از این سازمان، باید به پلیس+۱۰ مراجعه و درخواست خود را ثبت کنید.

مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.

رزرو تماس فوری

معافیت کفالت یکی دیگر از قوانین معافیت سربازی است که انواع مختلفی دارد.
این قانون به افرادی که مسئولیت سرپرستی و نگه‌داری از بستگان خود را بر عهده دارند، این امکان را می‌دهد که
از انجام خدمت سربازی معاف شوند.
این معافیت در شرایط خاصی مانند بیماری شدید یا از دست دادن سرپرست خانواده، معلولیت و مواردی از این دست به افراد تعلق می‌گیرد.
در این مقاله، قصد داریم شرایط و جزئیات معافیت کفالت را بررسی کنیم و به شما کمک کنیم تا
با آگاهی کامل از این قانون، بهترین تصمیم را در خصوص وضعیت خود بگیرید.

هم‌چنین می‌توانید شرایط خودتان را در ابزار هوشمند بررسی شرایط معافیت سربازی بالنج وارد کنید و از امکان گرفتن معافیت خود مطلع شوید.

شرایط عمومی معافیت کفالت سربازی چیست؟

برای دریافت تمامی انواع معافیت کفالت، فرد باید شرایط عمومی خاصی را داشته باشد که به شرح زیر است:

1. سن مشمولیت: فرد باید در سن مشمولیت سربازی قرار داشته باشد (حداقل ۱۸ سال).
2. عدم غیبت غیرموجه: فرد مشمول نباید غایب باشد.
3. تنها فرزند ذکور: فرد باید تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال باشد.
4. هم‌خانه بودن: فرد مشمول و شخصی که نیاز به کفالت دارد باید با هم زندگی کنند.

نکات مهم:

• دریافت معافیت کفالت در حین تحصیل یا خدمت سربازی مشکلی ایجاد نمی‌کند.
  فقط افرادی که در حین خدمت به دنبال معافیت کفالت هستند،
  باید توجه داشته باشند که در مدت زمان بررسی که معمولاً حدود سه ماه طول می‌کشد،
  همچنان باید به خدمت خود ادامه دهند و نمی‌توانند خدمت را متوقف کنند تا کمیسیون نهایی تصمیم بگیرد.
  در صورت ترک خدمت در این مدت، فرد به عنوان سرباز فراری شناخته خواهد شد و
   پرونده‌اش رسیدگی نخواهد شد.
• اگر فرد مشمول غیبت داشته باشد، امکان توجیه غیبت برای او وجود دارد.
• مشمولانی که تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال نیستند، می‌توانند از کفالت مددجویان بهزیستی و کمیته امداد طبق ماده ۶ استفاده کنند.

برای آشنایی با انواع غیبت سربازی و توجیه آن حتما این مقاله را ببینید.

انواع معافیت کفالت کدامند؟

معافیت کفالت انواع مختلفی دارد:

• کفالت مادر
• کفالت پدر
• کفالت خواهر
• کفالت برادر
• کفالت مادربزرگ یا پدربزرگ
• کفالت مددجویان
  

کفالت مادر

برای تشکیل پرونده به منظور معافیت از طریق کفالتِ مادر لازم است حتما شرایط زیر برقرار باشد:

1. مادر باید فاقد همسر باشد (فوت همسر یا طلاق).

2. مشمول باید تنها فرزند پسر بالای ۱۸ سال باشد و از مادر فاقد همسر مراقبت کند.

3. مادر باید دارای اجاره‌نامه یا سند ملکی به نام خود باشد.

4. مشمول باید توانایی کفالت و سرپرستی مادر را داشته باشد (بیکار نباشد.)

انواع معافیت کفالت مادر

بنا به وضعیت مادر شرایط کفالت مادر متفاوت می‌شود:

مادر مطلقه

– حداقل ۳۰ ماه از تاریخ طلاق گذشته باشد تا مشمول معاف دائم شود.
– مادر فاقد همسر رسمی باشد.

کفالت مادر در صورت فوت پدر

– حداقل ۳۰ ماه از تاریخ فوت پدر گذشته باشد تا مشمول معاف دائم شود.
– مادر فاقد همسر رسمی باشد.

کفالت مادر در صورت زندانی بودن پدر

– اگر پدر زندانی باشد و مشمول تنها فرزند پسر بالای ۱۸ سال باشد، در صورتی که حکم زندان قطعی و بیش از ۱۰ سال یا حکم اعدام یا مرتبط با جرایم سنگین باشد، مشمول می‌تواند با ارائه حکم زندان به کمیسیون نظام وظیفه معافیت بگیرد.  

– اگر پدر زندانی باشد و مشمول تنها فرزند پسر بالای ۱۸ سال باشد، باید مادر با گرفتن طلاق غیابی از پدر، به عنوان مادر فاقد همسر شناخته شود. در این صورت، مشمول می‌تواند از معافیت کفالت بهره‌مند شود.

–  اگر پدر زندانی باشد و مادر طلاق غیابی بگیرد، مشمول می‌تواند علاوه بر کفالت مادر فاقد همسر، از کفالت خواهر یا برادر صغیر خود هم استفاده کند. در این حالت، حکم زندان باید مشابه حالت اول باشد.

–  اگر مشمول پدر زندانی داشته باشد و برادر هم داشته باشد، مادر باید طلاق غیابی بگیرد و مشمول فقط می‌تواند از معافیت کفالت ماده ۶ (کفالت مددجویان) برای معافیت از سربازی استفاده کند.

کفالت مادر با وجود داشتن برادر

– اگر مادر فاقد همسر باشد و مشمول برادر بالای ۱۸ سال داشته باشد، در شرایط خاص می‌تواند از معافیت کفالت استفاده کند. این شرایط شامل موارد زیر است:

1. پوشش کمیته امداد: اگر مادر تحت پوشش کمیته امداد با حداقل ۶ ماه سابقه باشد، مشمول می‌تواند به عنوان نگهدارنده مادر معاف شود.

2. بیماری شدید: اگر مادر به دلیل بیماری‌های شدید تحت پوشش سازمان بهزیستی باشد،
یکی از فرزندان به انتخاب مادر از معافیت کفالت بهره‌مند می‌شود.
این معافیت تحت عنوان «کفالت ماده ۶» شناخته می‌شود.

کفالت مادر با بیماری خاص

مشمولانی که مادرشان دارای بیماری‌های خاص است،
می‌توانند از معافیت کفالت استفاده کنند.
در این حالت، مادر باید فاقد همسر باشد و مشمول به عنوان نگهدارنده مادر شناخته شود.
 تفاوت این قانون با دیگر انواع معافیت کفالت مادر این است که بازه ۳۰ ماهه پس از فوت یا طلاق نیازی به رعایت ندارد.

در صورتی که مادر تحت پوشش سازمان بهزیستی در وضعیت شدید بیماری باشد تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال حتی با وجود اینکه پدر در قید حیات باشد می‌تواند از خدمت سربازی معاف شود.

تشکیل کمیسیون برای کفالت مادر

پس از تشکیل پرونده از طریق پلیس+۱۰ و تأیید شرایط عمومی، حداقل در دو مرحله کمیسیون برگزار می‌شود.
 جلسه اول تنها با حضور مادر برگزار می‌شود و در جلسات بعدی حضور مشمول ضروری است.
در جلسات کمیسیون، سوالات خاصی به‌منظور ارزیابی صحت ادعای مادر و مشمول پرسیده می‌شود.
این سوالات به‌طور کلی درباره نوع طلاق (توافقی یا غیابی)، دلیل طلاق، وضعیت مالی و معیشتی مادر، وضعیت تحصیلی و شغلی مشمول، دلایل خروج مشمول از کشور و مواردی مشابه هستند.

هدف از برگزاری جلسات کمیسیون، ارزیابی صحت ادعای مشمول مبنی بر کفالت است.
 اگر شرایط ذکرشده تایید شود و جواب‌ها متناقض نباشد، رای کمیسیون به معافیت دائم خواهد بود.

برای اثبات هر ادعای مطرح‌شده توسط مشمول و مادر، تحقیقات میدانی و محلی توسط نیروی انتظامی انجام می‌شود.
در صورتی که شرایط مصوب معافیت کفالت مادر رعایت نشده باشد، درخواست معافیت رد خواهد شد.

توجه:
کسانی که در دوره زمانی کمتر از ۳۰ ماه هستند و معافیت موقت دریافت کرده‌اند،
 پس از گذشت ۳۰ ماه و تبدیل وضعیت به معافیت دائم، باید دوباره در جلسات کمیسیون شرکت کنند.
 در صورتی که شرایط لازم رعایت نشود، حتی معافیت موقت ممکن است لغو و مشمول به خدمت سربازی اعزام شود.

انتقال کفالت مادر به سایر پسران

در بسیاری از خانواده‌ها، یکی از فرزندان از طریق معافیت کفالت از خدمت سربازی معاف می‌شود.
ممکن است در ادامه، این فرد به دلایلی چون ازدواج، مهاجرت یا هر علت دیگری در کنار خانواده نباشد.
احتمالا در چنین شرایطی فرزند دیگری که تنها پسر باقی‌مانده در کنار مادر است، ممکن است گمان کند که
می‌تواند جایگزین برادر خود شود و از خدمت سربازی معاف شود.
به همین دلیل، ممکن است به سازمان نظام وظیفه مراجعه کند تا معافیت بگیرد اما
در صورتی که برادر اول همچنان سالم و در قید حیات باشد، معافیت به هیچ عنوان به فرزند دیگر منتقل نخواهد شد.
در این میان، اگر شرایط برای استفاده از انواع دیگر معافیت کفالت وجود داشته باشد،
مشمول می‌تواند از آن طریق از خدمت سربازی معاف شود.

تکمیل و ارائه تمامی این مدارک برای ورود به کمیسیون معافیت کفالت مادر ضروری است.
در صورتی که مدارک ناقص باشند، پرونده شما برگشت می‌خورد.
اگر تمام مدارک به‌درستی ارائه شوند، روند کمیسیون ممکن است بین ۲ تا ۴ ماه طول بکشد.

مدارک لازم برای کفالت مادر

• کپی تمام صفحات شناسنامه مشمول، برادر و خواهر تنی و ناتنی
• کپی کارت ملی مشمول، خواهر و برادر
• عکس 4*3 مشمول تمام رخ 2 قطعه
• گواهی آخرین مدرک تحصیلی یا اشتغال به تحصیل (مشمول می بایست این گواهی را در دفترخانه اسناد رسمی برابر اصل کند.)
• تکمیل برگ اطلاعات فردی (برگ شماره 1 دفترچه خدمت سربازی)
• تکمیل برگ درخواست معافیت (برگ شماره 2)
• تکمیل برگ معاینه واکسیناسیون مشمولین
• تکمیل برگ استشهاد تایید وضعیت مشمول (برگ شماره 3)
• استشهاد محضری امضاء شده توسط سه نفر از بستگان سببی یا نسبی مشمول و در صورت عدم دسترسی به بستگان سه نفر از معتمدین محل که به تایید کلانتری محل رسیده باشند.
• پاسخ استعلام ثبت احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادر مبنی بر تحولات سند سجلی آنان به منظور مشخص شدن تعداد فرزندان، تعداد ازدواج و طلاق، احراز ثبت و تغییرات سنی. این موارد را نظام وظیفه پیگیری می کند. پاسخ استعلام ثبت احوال یکی از مواردی هست که اگر نباشد، کمیسیون کفالت مادر تشکیل نمی شود.
• افتتاح حساب عابر بانک سپه به نام مشمول
• برگ معاینه پزشکی برادر یا برادران بیمار بالای 18 سال مشمول توسط شورای پزشکی وظیفه عمومی مبنی بر این که به علت بیماری یا نقص عضو قادر به نگهداری از مادر نباشد.

نکته مهم:

حذف شرط «ازدواج دائم» برای دریافت کفالت مادر بدون همسر؛ پیش از این و بر اساس قوانین موجود در آیین نامه مادر فاقد شوهر، به مادری گفته می شد که همسرش فوت کرده و یا طلاق گرفته باشد و در زمان رسیدگی به درخواست کفالت فاقد همسر دائم باشد که برای جلوگیری از انجام طلاق‌های ساختگی بین پدر و مادر واژه دائم حذف شده و در صورت عقد موقت مادر، معافیت لغو خواهد شد.

کفالت پدر

مشمولانی که پدرشان به دلیل کهولت سن، بیماری‌های صعب‌العلاج یا ناتوانی‌های جسمی از کار افتاده باشد و
قادر به تأمین نیازهای خانواده نباشد، می‌توانند از این طریق از خدمت سربازی معاف شوند.
در این شرایط، پسران آن‌ها که وظیفه نگه‌داری و مراقبت از پدر را دارند، می‌توانند از معافیت کفالت استفاده کنند.

برای تشکیل پرونده به منظور معافیت از طریق کفالتِ پدر لازم است حتما شرایط زیر برقرار باشد:

1. عدم غیبت غیرموجه

2.  تک پسر سالم بالای ۱۸ سال

3. سن پدر بالای ۷۵ سال

4.  عضویت در سازمان بهزیستی (در صورت داشتن برادر)

5.  اثبات بیماری‌های صعب‌العلاج یا لاعلاج در پدر

6.  اثبات بیماری‌های ناتوان‌کننده در پدر

7. اثبات از کار افتادگی پدر

8.  زندگی مشترک با پدر

9.  توانایی اثبات کفالت و نگهداری از پدر توسط مشمول

10. اشتغال به کار مشمول

توجه
برخلاف معافیت کفالت مادر که در آن می‌توان با تحت پوشش کمیته امداد بودن و حتی داشتن برادر از خدمت سربازی معاف شد، این شرایط برای پدر وجود ندارد. به عبارت دیگر، مشمولان حتی اگر تک پسر باشند یا برادر داشته باشند،
نمی‌توانند از معافیت کفالت پدر استفاده کنند.

انواع معافیت کفالت پدر

با توجه به وضعیت پدر کفالت انواع مختلفی خواهد داشت:

پدر بالای ۷۵ سال

وقتی تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال یا تنها فرزند ذکور سالم بالای ۱۸ سال خانواده باشید و
پدر شما ۷۵ سال یا بیشتر سن داشته باشد.
در این صورت، شما قطعاً واجد شرایط معافیت خواهید بود و
از خدمت سربازی معاف خواهید شد. (سریع‌ترین و کم‌هزینه‌ترین روش کفالت پدر)

پدر بازنشسته

برای استفاده از معافیت کفالت پدر، بازنشستگی یا عدم توانایی پدر در کار کردن یکی از شروط اصلی است اما
تنها بازنشسته بودن پدر کافی نیست.
برای دریافت معافیت، باید اثبات شود که پدر دچار بیماری است که باعث ناتوانی یا ایجاد عوارض مزمن شده است،
یا اینکه مشمول تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال خانواده است و
پدر حداقل ۷۵ سال سن دارد (مانند حالت اول).

پدر تحت پوشش بهزیستی

مشمولانی که پدر آن‌ها به دلیل معلولیت جسمی، ذهنی یا روحی روانی در درجه شدید تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارد، می‌توانند از خدمت سربازی معاف شوند.
برای دریافت این معافیت، کافی است گواهی عضویت پدر از سوی سازمان بهزیستی به وظیفه عمومی ارسال شود.
این معافیت تنها برای تک پسر بالای ۱۸ سال خانواده قابل اعمال است.
قبل از سال 1400، معافیت کفالت بهزیستی برای خانواده‌های چند پسری نیز امکان‌پذیر بود، اما
اکنون این قانون برای پدر حذف شده است.
در صورت داشتن برادر، باید حداقل دو نفر از اعضای خانواده تحت پوشش بهزیستی قرار داشته باشند تا
مشمول بتواند از معافیت استفاده کند.

کفالت پدر با وجود داشتن برادر

دریافت معافیت کفالت پدر در صورتی که مشمول برادر بزرگتری داشته باشد، دشوارتر است.
اگر برادر بزرگتر قبلاً معافیت گرفته باشد، مشمول نمی‌تواند معاف شود،
حتی اگر برادر در خارج از کشور یا زندان باشد.
با این حال، اگر برادر معاف شده دچار بیماری شدیدی شود و قادر به سرپرستی خانواده نباشد،
مشمول می‌تواند جایگزین او شده و معافیت کفالت را دریافت کند.
همچنین، اگر دو نفر از اعضای خانواده در سازمان بهزیستی عضو باشند و
پدر دچار بیماری شدید باشد، معافیت کفالت قابل‌دریافت است.

پدر بیمار یا از کار افتاده

معافیت کفالت پدر بیمار یا از کار افتاده به این معناست که
اگر پدر مشمول به دلیل آسیب‌دیدگی یا بیماری به حدی از کار افتاده باشد که قادر به انجام وظایف خود نباشد،
مشمول می‌تواند از معافیت سربازی استفاده کند.
این حالت شامل افرادی می‌شود که بر اثر سانحه یا بیماری دچار آسیب جدی شده و میزان از کار افتادگی آن‌ها توسط پزشکی قانونی یا بیمه تأیید شود.
حتی اگر سن پدر کمتر از ۷۵ سال باشد، مشمول می‌تواند معافیت دریافت کند،
مشروط بر اینکه توانایی سرپرستی و کفالت خانواده را داشته باشد و بتواند جایگزین پدر شود.

در این حالت سن پدر مهم نیست و فقط بیماری‌های او مورد بررسی قرار می‌گیرد،
حتی اگر پدر مشمول تنها ۴۵ سال سن داشته باشد! فقط بیماری‌های پدر باید به حدی باشد که
مواردی مانند عدم توانایی انجام کارهای شخصی مانند حمام رفتن، دستشویی رفتن یا لباس پوشیدن، ناتوانی در تصمیم‌گیری صحیح، مشکلات حرکتی مشهود، ناتوانی در تکلم، دیدن یا شنیدن و ابتلا به بیماری‌های لاعلاج و صعب‌العلاج در آن مشهود باشد.
اگر با وجود بیماری قادر به کار کردن باشد، معافیت صادر نمی‌شود.
فقط ارائه مدارک پزشکی برای معافیت کفالت کافی نیست و
لازم است که شورای پزشکی برای بررسی بیشتر و تطبیق با آیین‌نامه تشکیل شود.

پدر تحت پوشش کمیته امداد

معافیت کفالت پدر تحت پوشش کمیته امداد به مشکلات مالی یا شرایط سخت زندگی ربطی ندارد.
تنها بر اساس بیماری و از کار افتادگی پدر تصمیم‌گیری می‌شود.
اگر پدر مشکل شدید مالی داشته باشد، حتی اگر تحت پوشش کمیته امداد هم باشد به آن معافیت تعلق نمی‌گیرد.

هزینه‌های معافیت کفالت پدر

برای دریافت معافیت کفالت پدر، هزینه‌ها بستگی به نوع درخواست دارد.
در صورتی که برای پدر بالای ۷۵ سال درخواست بدهید،
هزینه‌ها عمدتاً به امور اداری و صدور کارت معافیت محدود است و حدود ۳۰۰ هزار تومان خواهد بود،
 اما اگر درخواست معافیت به دلیل بیماری پدر باشد،
هزینه‌های اضافی شامل هزینه شورای پزشکی، آزمایشات پزشکی، عکسبرداری‌ها و ویزیت پزشک به عهده شما خواهد بود.
این هزینه‌ها می‌تواند از ۵۰۰ هزار تومان تا ۱۰ میلیون تومان یا بیشتر بسته به نوع بیماری و آزمایشات مورد نیاز متغیر باشد.
برای کاهش هزینه‌ها می‌توانید از دفترچه‌های بیمه درمانی مراکز نیروهای مسلح استفاده کنید.

برای آشنایی کامل با معافیت پزشکی حتما این مقاله را مطالعه کنید.

کفالت خواهر

برای معافیت کفالت خواهر، شرایط خاصی وجود دارد که باید رعایت شود.
اولین و مهم‌ترین شرط این است که خواهر باید فاقد همسر، پدر و یا فرزند پسر بالای ۱۸ سال باشد.
 همچنین، مشمول باید تنها برادر بالای ۱۸ سال خواهر باشد و خواهر و برادر باید تنی باشند.

از دیگر شرایط این است که پدر خواهر حتما باید فوت شده باشد اما اگر مادر هنوز زنده باشد،
این موضوع مانع از دریافت معافیت نمی‌شود.
در صورتی که خواهر عضو سازمان‌های حمایتی مانند کمیته امداد باشد،
مشکلی برای درخواست معافیت کفالت نخواهد بود.

اگر برادر معاف شده از خدمت سربازی در شرایطی باشد که قادر به مراقبت از خواهر خود نباشد مثلا ابتلا بیماری شدید، برادر دیگر می‌تواند از معافیت کفالت استفاده کند.
همچنین اگر خواهر پس از معافیت ازدواج کند یا فوت کند، معافیت برادر همچنان معتبر باقی می‌ماند.

معافیت کفالت سه خواهری

این نوع معافیت فقط مختص افراد تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد است:

– فوت پدر یا عدم صلاحیت بودن پدر برای سرپرستی بر اساس تشخیص شورای پزشکی به دلایلی مانند معلولیت و غیره

– داشتن رابطه تنی برادر با خواهران

– در قید حیات بودن خواهران

– سن بالای 18 سال

– تحت پوشش بودن خانواده توسط کمیته امداد و بهزیستی

– عدم غیبت سربازی

– تک پسر بودن و نداشتن برادر دیگر

نکته:

ازدواج یا طلاق خواهران مانع معافیت مشمول نیست.

وجود برادر در حبس یا مفقودالاثر مانع معافیت سه خواهری نمی‌شود.

انواع کفالت خواهر

با توجه به وضعیت خواهر ممکن است شرایط زیر ایجاد شود:

خواهر مجرد

اگر پدر خانواده فوت کرده باشد و خواهر زیر ۱۸ سال باشد،
تنها پسر بالای ۱۸ سال و سالم که فاقد غیبت سربازی باشد می‌تواند از طریق معافیت کفالت به دلیل سرپرستی خواهر از خدمت سربازی معاف شود.

خواهر طلاق‌گرفته

اگر پدر فوت کرده باشد و خواهر یا خواهرانی بالای ۱۸ سال و بیشتر در خانواده وجود داشته باشند که
طلاق گرفته‌اند یا همسر آن‌ها فوت کرده است،
مشمول می‌تواند از معافیت کفالت استفاده کند،
به شرطی که تنها پسر بالای ۱۸ سال و سالم خانواده باشد و فاقد غیبت غیرموجه باشد.
همچنین، خواهر نباید فرزند پسر بالای ۱۸ سال داشته باشد یا در صورتی که دارد، فرزند او باید محجور باشد تا
برادر بتواند کفالت را بر عهده بگیرد.

خواهر معلول

مشمولانی که خواهر معلول جسمی، ذهنی یا اعصاب و روان دارند می‌توانند از معافیت کفالت خواهر استفاده کنند،
به شرطی که تنها پسر سالم بالای ۱۸ سال خانواده باشند.
در این حالت، نیازی به فوت پدر نیست، اما مشمول باید عضو سازمان بهزیستی در درجه شدید باشد تا
گواهی کفالت از سوی بهزیستی صادر شود.
اگر مشمول دارای برادران بالای ۱۸ سال باشد،
او هم می‌تواند از معافیت کفالت خواهر بهره‌برداری کند،
به شرطی که به جز خواهر حداقل یک نفر دیگر هم عضو بهزیستی و در درجه تقسیم‌بندی شدید باشد.

کفالت برادر

تحت شرایط زیر مشمول می‌تواند کفالت برادر خود را بر عهده داشته باشد:

1. برادر باید فاقد پدر و همچنین فرزند پسر بالای ۱۸ سال باشد.

2. برادر مشمول باید کمتر از ۱۸ سال سن داشته باشد.

3. در صورتی که مشمول تنها برادر سالم خانواده باشد، می‌تواند برای دریافت معافیت اقدام کند.

4. مشمول و برادر باید تنی باشند.

5. اگر پس از دریافت معافیت، برادر فوت یا ازدواج کند، معافیت ابطال نخواهد شد.

6. در صورتی که برادر عضو سازمان بهزیستی باشد و مشمول نیز تک پسر بالای ۱۸ سال باشد، حتی با وجود پدر، می‌توان از معافیت استفاده کرد.

این شرایط به مشمول اجازه می‌دهد در صورت رعایت این موارد، برای دریافت معافیت کفالت برادر اقدام کند.

انواع کفالت برادر

با توجه به وضعیت برادر شرایط زیر ایجاد می‌شود:

کفالت برادر معلول (ذهنی و جسمی)

مشمولانی که فاقد غیبت سربازی هستند و تنها پسر سالم بالای ۱۸ سال خانواده می‌باشند،
در صورتی که برادر معلول عضو بهزیستی در درجه شدید بیماری داشته باشند و
این موضوع توسط سازمان بهزیستی تایید شود، می‌توانند از معافیت کفالت برادر معلول استفاده کنند.

اگر مشمول برادران بالای ۱۸ سال دیگری داشته باشد و
علاوه بر برادر معلول، یکی دیگر از اعضای خانواده نیز عضو بهزیستی باشد،
حتی با وجود سایر برادران، مشروط به نداشتن غیبت سربازی، می‌تواند از معافیت سربازی بهره‌برداری کند.
این تغییرات طبق قوانین جدید در سال ۱۴۰۲ تصویب شده و در صورتی که پدر در قید حیات باشد،
همچنان امکان استفاده از معافیت کفالت برادر وجود دارد.

کفالت برادر معتاد

اگر مشمول تنها پسر سالم خانواده باشد و برادرش معتاد باشد،
نمی‌تواند از معافیت کفالت استفاده کند، مگر اینکه اعتیاد باعث ایجاد مشکلات شدید جسمی یا روانی در برادر شود.

کفالت برادر صغیر

کفالت برادر صغیر به شرایطی اطلاق می‌شود که برادر مشمول کمتر از ۱۸ سال سن داشته باشد و تنها سرپرست بالای ۱۸ سال سالم در خانواده وجود داشته باشد که غیبت غیر موجه نداشته باشد. در این حالت، مشمول می‌تواند کفالت برادر صغیر را بر عهده بگیرد و از خدمت سربازی معاف شود. اگر برادر یا برادرانی بالای ۱۸ سال داشته باشد، تنها در صورت تایید شورای پزشکی می‌تواند کفالت را دریافت کند.

نکات

• وضعیت مادر مشمول در معافیت کفالت برادر تاثیری ندارد.
• تنها با تایید بیماری برادر بالای ۱۸ سال می‌توان معافیت گرفت.
• مفقودالاثری پدر یا زندانی بودن او می‌تواند براساس شرایط و تایید دادگاه بررسی شود.
• اگر پدر در قید حیات باشد و بیش از ۲ نفر از اعضای خانواده عضو بهزیستی باشند، امکان معافیت وجود دارد.

کفالت مادر بزرگ

1. مادربزرگ باید فاقد همسر باشد و شخص مشمول باید تنها نوه پسر بالای ۱۸ سال مادربزرگ باشد.

2. در صورتی که مادربزرگ از طرف مادر باشد، باید مشمول فاقد دایی، خاله و مادر خود باشد.

3. در صورتی که مادربزرگ از طرف پدر باشد، مشمول باید فاقد پدر، عمو و عمه باشد.

^* اگر نوه‌ای که از مادربزرگ مراقبت می‌کرد به دلیل بیماری یا فوت نتواند به مراقبت ادامه دهد، برادر بالای ۱۸ سال نوه می‌تواند درخواست معافیت کفالت کند.

کفالت پدر بزرگ

1. پدربزرگ باید فاقد فرزند باشد و حداقل ۷۵ سال سن داشته باشد و نیازمند مراقبت باشد.

2. شخص باید تنها نوه پسر بالای ۱۸ سال پدربزرگ خود باشد.

3. مشمول باید فاقد پدر، عمه و عمو باشد.

4.  مشمول باید فاقد مادر، دایی و خاله باشد.

5. اگر پدربزرگ مشمول دارای سن کمتر از ۷۵ سال باشد ولی بیماری او توسط شورای پزشکی تایید شود، معافیت کفالت صادر می‌شود.

6.  اگر نوه‌ای که از پدربزرگ مراقبت می‌کرد به دلیل بیماری یا فوت نتواند به مراقبت ادامه دهد، برادر بالای ۱۸ سال نوه می‌تواند درخواست معافیت کفالت کند.

برای آشنایی با معافیت تحصیلی حتما این مقاله را ببینید.

مراحل دریافت معافیت کفالت

طبیعتا مراحل دریافت معافیت کفالت بر اساس نوع آن متفاوت خواهد بود اما به طور کلی این مراحل شامل:

برای حضور در پلیس +10 بسته به نوع کفالت درخواستی لازم است مدارکی را به همراه داشته باشید:

در مراحل کمیسیون، ممکن است بسته به شرایط مشمول و فردی که برای کفالت او درخواست داده شده،
مدارکی مانند گواهی شغلی مشمول نیز درخواست شود.
علاوه بر این، در تمامی درخواست‌های کفالت، تحقیقات محلی از سوی پلیس فراجا انجام خواهد شد.

تحقیقات میدانی و محلی برای معافیت کفالت

تحقیقات محلی در روند درخواست معافیت کفالت به این صورت انجام می‌شود که
 افسران مربوطه بررسی‌های دقیقی را در محل زندگی مشمول و شخصی که قرار است کفالتش گرفته شود، انجام می‌دهند.
 این تحقیقات معمولاً شامل موارد زیر خواهد بود:

1. زندگی مشمول با شخص موردنظر برای کفالت: بررسی می‌شود که آیا مشمول به‌طور واقعی و مستمر در کنار فردی که کفالت او را بر عهده گرفته است زندگی می‌کند.

2. عدم ارتباط رسمی و غیررسمی مادر با مردی دیگر: برای اطمینان از اینکه مادر مشمول به‌طور قانونی یا غیررسمی با کسی دیگر ارتباط ندارد که بتواند مسئولیت کفالت را بر عهده بگیرد.

3. عدم ارتباط مادر با همسر سابق: تأکید بر این موضوع است که مادر با همسر قبلی خود هیچ‌گونه ارتباطی نداشته باشد.

4. اثبات زندگی مستقل مادر: تحقیق در این زمینه که آیا مادر مشمول مستقل از دیگران زندگی می‌کند یا نه.

5. اثبات اشتغال مشمول: اینکه مشمول به‌طور فعال مشغول به کار است یا خیر، چون این عامل در تصمیم‌گیری کمیسیون کفالت تأثیر دارد.

در برخی موارد خاص، ممکن است تحقیقات محلی شامل مواردی دیگری هم باشد که این موضوع به شرایط خاص هر پرونده و نظر کمیسیون کفالت بستگی دارد.

نحوه اعتراض به رد معافیت کفالت

اگر معافیت کفالت رد شود، ابتدا باید دلیل رد از سوی کمیسیون به شما اعلام شود.
در صورتی که دلیل رد منطقی نباشد یا احساس می‌کنید که حق با شماست،
می‌توانید به رای کمیسیون اعتراض کرده و درخواست بررسی دوباره پرونده را در شورای عالی سازمان نظام وظیفه داشته باشید.
در این صورت، پرونده شما مجدداً بررسی خواهد شد و اگر شرایط تایید شوند، معافیت صادر خواهد شد.

اما اگر بعد از بررسی در شورای عالی همچنان معافیت شما رد شد، دیگر امکان اعتراض وجود نخواهد داشت.
در صورتی که همچنان اعتقاد دارید ناداوری شده است،
می‌توانید به دیوان عدالت اداری شکایت کنید تا پرونده شما در این مرجع قانونی بررسی شود.
دیوان عدالت اداری مرجعی برای رسیدگی به شکایات مردم از ارگان‌ها و سازمان‌های دولتی و نظامی است.

باطل کردن معافیت کفالت

ابطال معافیت کفالت می‌تواند به دو صورت صورت گیرد:

ابطال از سوی مشمول

در برخی موارد نادر، مشمول یا فردی که کفالتش به عهده گرفته شده است،
ممکن است درخواست ابطال معافیت کفالت و اعزام به سربازی یا انتقال کفالت به شخص دیگر را داشته باشد.
 این درخواست‌ها معمولاً در صورت ارائه دلایل موجه ممکن است پذیرفته شوند، اما در غیر این صورت معمولاً با درخواست موافقت نخواهد شد.

ابطال از سوی سازمان وظیفه عمومی

در مواردی که سازمان وظیفه عمومی به این نتیجه برسد که شرایط معافیت کفالت تغییر کرده است،
مانند ازدواج مجدد مادر با همسر سابق یا شخص جدید، ممکن است معافیت کفالت ابطال شود.
 این موضوع معمولاً از طریق ارسال پیامک به مشمول و اعلام بررسی مجدد پرونده انجام می‌شود.
در بیشتر موارد، این نوع ابطال برای افرادی است که مادر را برای کفالت گرفته‌اند و
پس از آن تغییرات در وضعیت خانوادگی او به وجود آمده است.
در صورت ابطال معافیت کفالت، مشمول معمولاً باید ظرف مدت ۶ ماه به سازمان وظیفه عمومی مراجعه کند تا
وضعیت خود را تعیین تکلیف کند و اقدامات لازم را انجام دهد.

مدت زمان تقریبی دریافت معافیت کفالت

مدت زمان دریافت معافیت کفالت معمولا بین ۲ تا ۶ ماه طول می‌کشد.
 این زمان از لحظه ثبت درخواست در دفاتر پلیس+۱۰ تا صدور رای قطعی متغیر است.
 به طور معمول، زمان رسیدگی و اعلام رای حدود ۳ ماه طول می‌کشد، اما
 در مواردی که پرونده مربوط به نهادهایی مانند بهزیستی یا کمیته امداد باشد،
به دلیل وجود کمیسیون‌های داخلی این سازمان‌ها، ممکن است این زمان تا ۸ ماه هم طول بکشد تا رای نهایی صادر شود.

مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.

رزرو تماس فوری

معافیت پزشکی یکی از انواع رایج و مهم معافیت از سربازی است.
خدمت سربازی در ایران برای کسانی که درگیر بیماری‌های جسمی و روانی هستند، اجباری نیست و
این دسته از افراد اگر شرایط لازم را داشته باشند می‌توانند
طبق قوانین نظام وظیفه عمومی در خصوص معافیت پزشکی و
با توجه به نوع و شدت بیماری از رفتن به خدمت سربازی به طور دائم معاف شوند یا
حتی برای مدتی معافیت موقت بگیرند تا بتوانند روند درمانی خود را تا صحت کامل دنبال کنند.

در این مقاله قصد داریم به روند کامل، شرایط و قوانین معافیت پزشکی بپردازیم.

هم‌چنین می‌توانید شرایط خودتان را در ابزار هوشمند بررسی شرایط معافیت سربازی بالنج وارد کنید و از امکان گرفتن معافیت خود مطلع شوید.

 چه کسانی مشمول معافیت پزشکی می‌شوند؟

پیش از همه باید بدانید که لازم است تمامی مشمولین نظام وظیفه معاینه پزشکی شوند،
حتی اگر درخواست معافیت پزشکی هم ندارند.
بهترین راه برای اطلاع از شرایط معاینه و معافیت پزشکی مراجعه به «آئين‌نامه معاينه و معافيت پزشكي مشمولان خدمت وظيفه عمومی» است که در تاریخ 1375.02.23 مصوب شده و به تدریج الحاقیه‌هایی بر آن افزوده شده است.
یکی از مراحل مهم در فرآیند اعزام مشمولان خدمت وظیفه، ارزیابی وضعیت جسمی و روانی آن‌ها از طریق معاینه پزشکی است.
این معاینات به منظور تعیین توانایی مشمولان برای انجام خدمت نظام وظیفه و بررسی شرایط بهداشتی و پزشکی آن‌ها انجام می‌شود.

برای آشنایی با انواع معافیت سربازی حتما این مقاله را بخوانید.

تقسیم‌بندی مشمولان از نظر وضعیت جسمی و روانی

طبق این آیین‌نامه مشمولان خدمت وظیفه بر اساس شرایط جسمی و روانی‌شان به چهار دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

پس از انجام معاینه و تشخیص وضعیت مشمول، شوراهای پزشکی موظفند تا
نتایج را در فرم‌های مخصوص به همراه عکس مشمول ثبت کنند.
در این فرم‌ها، علاوه بر ذکر نوع بیماری و بند قانونی مربوط به معافیت، مشخصات کامل پزشک معاینه‌کننده نیز درج می‌شود تا صحت و سقم نتایج تایید شود.

قوانین مربوط به معاینه و معافیت مشمولان وظیفه عمومی

در فصل دوم آیین‌نامه فوق‌الذکر، در بخش اول به قوانین مربوط به معاینه مشمولان وظیفه عمومی اشاره شده است:

اهمیت معاینه اولیه

هر مشمولی که خود را برای انجام خدمت معرفی می‌کند، باید ابتدا توسط پزشک اولیه معاینه شود.
 پزشک اولیه می‌تواند از میان پزشکان نیروهای مسلح یا در صورت نبود این پزشکان، از پزشکان غیرنظامی که صلاحیت آن‌ها به وسيله بهدارd و فرماندار يا بخشدار محل تأیید شده است، انتخاب شود.

تشخیص وضعیت جسمی و روانی

پزشک اولیه مسئول است تا وضعیت جسمی و روانی مشمول را بررسی کرده و
بر اساس تشخیص خود، اگر به نظر برسد که مشمول در دسته‌های دوم، سوم یا چهارم از نظر وضعیت جسمی و روانی قرار دارد، او را برای معاینه دقیق‌تر به شورای پزشکی ارجاع دهد.

بررسی اعتراضات

اگر مشمول به نظر پزشک اولیه معترض باشد، می‌تواند درخواست کند تا برای بررسی بیشتر به شورای پزشکی معرفی شود.
در این مرحله، نظرات اعضای شورای پزشکی مورد توجه قرار می‌گیرد و رأی اکثریت آن‌ها معتبر خواهد بود.

وظایف شورای پزشکی

در فرآیند معاینه مشمولان خدمت وظیفه، مسئولیت تشکیل شورای پزشکی بر عهده فرماندار هر شهرستان است.
شبکه بهداشت و درمان شهرستان باید سه پزشک را با هماهنگی نیروهای نظامی و انتظامی به فرمانداری معرفی کند.
پس از تأیید فرماندار، این پزشکان در شورای پزشکی وظیفه عمومی شهرستان فعالیت خواهند کرد.
اگر تشکیل شورای پزشکی در شهرستان امکان‌پذیر نباشد،
فرماندار موظف است ترتیبی اتخاذ کند که مشمولان در نزدیک‌ترین شهرستان معاینه شوند.
این شورا مسئول ارزیابی وضعیت جسمی و روانی مشمولان است تا تصمیمات مناسب برای خدمت یا معافیت اتخاذ شود.
در شورای پزشکی، مشمولان به طور دقیق‌تری مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.
این شورا متشکل از پزشکانی است که از سوی فرماندار یا مقامات مسئول معرفی شده‌اند و
نظرات این شورا برای تعیین معافیت یا اعزام به خدمت مشمولان قطعی است.

پزشک معاين اوليه كه در مورد انجام خدمت دوره ضرورت و يا معافيت مشمولي اظهارنظر نموده باشد
 مجاز به اظهارنظر مجدد درباره همان مشمول در شورای پزشكي نیست.

ارجاع به شورای عالی پزشکی

مشمولانی که در شورای پزشکی شهرستان پس از معاینه بالینی معاف از خدمت تشخیص داده نشوند و
طبق نظر شورا یا رئیس واحد وظیفه عمومی یا به دلیل اعتراض مشمول نیاز به معاینه تخصصی داشته باشند،
 باید توسط رئیس حوزه به نزدیک‌ترین مرکز مجهز وزارت بهداشت یا بیمارستان‌های نیروهای مسلح معرفی شوند.
 پس از انجام معاینه تخصصی، نتایج به شورای پزشکی شهرستان ارسال می‌شود تا تصمیم‌گیری نهایی انجام گیرد.
 اگر مشمول همچنان به نظر شورا اعتراض داشته باشد، نتایج معاینه تخصصی با تأمین هزینه‌ها از سوی مشمول، به شورای عالی پزشکی استان ارسال می‌شود تا تصمیم نهایی اتخاذ گردد.
مشمولاني كه توسط شوراي عالی پزشكي معاينه و معاف از خدمت تشخيص داده نشوند به خدمت اعزام خواهند شد و
دیگر حق اعتراض به نظر شورا را ندارند.

تغییر وضعیت مشمولان پس از معاینه

اگر پس از انجام معاینه در شورای پزشکی و قبل از اعزام، وضعیت جسمی یا روانی مشمول تغییر کند،
او مجدداً باید تحت ارزیابی قرار گیرد.
در صورت تأیید عدم توانایی در انجام خدمت، شورا برای اتخاذ تصمیمات لازم اقدام خواهد کرد.

معافیت موقت و دائمی

در صورتی که مشمول به دلیل بیماری یا نقص عضو به طور موقت قادر به انجام خدمت نباشد،
ممکن است معافیت موقت به وی تعلق گیرد. این معافیت حداکثر به مدت یک سال صادر می‌شود و
در صورت ادامه بیماری، مشمول مجدداً مورد معاینه قرار می‌گیرد.
اگر وضعیت مشمول در سال سوم بهبود نیابد، معافیت دائم به او اعطا خواهد شد.

معافیت برای پزشکان

مشمولان دکتری گروه پزشکی که قادر به انجام فعالیت‌های پزشکی خود نباشند،
از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
همچنین، افرادی که به رغم سلامتی کامل قادر به اشتغال به حرفه پزشکی هستند،
به خدمت اعزام شده و در صورت لزوم، از خدماتی که با وضعیت سلامت آن‌ها مغایرت دارد، معاف خواهند شد.

معافیت مدعیان کفالت

مشمولانی که ادعای کفالت بستگان را دارند، همچنین باید وضعیت خود را به شورای پزشکی مربوطه ارائه دهند تا
نظر این شورا در خصوص نیاز به مراقبت و نگه‌داری بستگان آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد و
رأی اکثریت شورا معتبر است.

قوانین مربوط به معاینه و معافیت پرسنل وظیفه در حین خدمت

در فرآیند خدمت وظیفه عمومی، ممکن است برخی از پرسنل وظیفه در طول دوره خدمت خود به دلایل مختلفی از جمله بیماری‌ها و نقص‌های جسمی و روحی مواجه شوند که نیازمند معاینه و در برخی موارد معافیت از خدمت هستند.
این معافیت‌ها بر اساس مقررات خاصی انجام می‌شود.

تشخیص بیماری‌ها و نقص عضو قبلی در حین خدمت

اگر پرسنل وظیفه در دوران خدمت خود به دلیل بیماری یا نقص عضوی که قبل از اعزام به خدمت ایجاد شده است،
 نیاز به معافیت از خدمت داشته باشد،
شورای پزشکی نیروهای مسلح بر اساس معاینه‌ای که انجام می‌دهند، ممکن است این افراد را معاف کنند.
پس از اعلام معافیت، پرسنل وظیفه می‌بایست به حوزه اعزام‌کننده خود بازگشت داده شوند و
از معافیت پزشکی بهره‌مند شوند،
مگر اینکه این تشخیص مورد اعتراض قرار گیرد.
در این صورت، پرونده به شورای عالی پزشکی ارجاع می‌شود و تصمیم نهایی طبق نظر این شورا اتخاذ می‌گردد.

بیمار شدن‌ و نقص عضو در حین خدمت

پرسنل وظیفه‌ای که در حین خدمت به بیماری یا نقص عضوی دچار می‌شوند، باید تحت درمان قرار گیرند.
این درمان باید حداقل ۶ ماه به طول انجامد.
در صورتی که پس از این مدت، پرسنل وظیفه همچنان قادر به انجام وظایف خود نباشد،
 طبق نظر شورای پزشکی نیروهای مسلح، از ادامه خدمت معاف دائم خواهند شد.
این مدت درمان جزو خدمت دوره ضرورت محسوب می‌شود.
در صورتی که پرسنل وظیفه در طول این مدت بهبود نیابد و
مدت خدمت او نیز به پایان برسد، می‌تواند کارت پایان خدمت دریافت کند.

پرسنل وظیفه‌ای که در طی خدمت به بیماری‌هایی مبتلا شوند که ناشی از حوادث یا وقایع مرتبط با خدمت است،
 اگر از معافیت‌های مربوطه استفاده نکنند و پس از پایان درمان قادر به ادامه خدمت باشند،
 مدت بیماری و استراحت پزشكی آن‌ها (اعم از متوالی یا متناوب) به عنوان خدمت دوره ضرورت محسوب می‌شود.
همچنین اگر پرسنل وظیفه در طول خدمت خود بیمار و بستری شوند،
در صورتی که مدت بستری شدن و استراحت پزشکی آن‌ها از یک ماه بیشتر شود،
 مدت بیش از یک ماه جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب نمی‌گردد.

مزایای بیمه نیروهای مسلح و ارجاع به مراکز درمانی

پرسنل وظیفه‌ای که به دلیل بیماری یا نقص عضو ناشی از خدمت از ادامه خدمت معاف می‌شوند،
می‌توانند از مزایای بیمه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران استفاده کنند.
همچنین، برای ادامه درمان خود به مراکز درمانی دولتی یا نیروهای مسلح ارجاع خواهند شد تا تحت مراقبت‌های پزشکی لازم قرار گیرند.

لیست بیماری‌های معافیت پزشکی

جداول زیر خلاصه‌ای از انواع بیماری‌ها و وضعیت معافیت براساس ماده ۲۹ از آیین‌نامه مربوط به مشمولان خدمت وظیفه عمومی است.

بیماری‌های عمومی

جدول زیر فهرستی از بیماری‌های عمومی را نشان می‌دهد که ابتلا به آن‌ها می‌تواند موجب معافیت پزشکی شود.

بیماری‌های غدد مترشحه داخلی

در جدول زیر می‌توانید فهرستی از بیماری‌های غدد مترشحه داخلی را ببینید که ابتلا به آن‌ها می‌تواند موجب معافیت شود.

* مثال محاسبه چاقی مفرط:

مشمولي كه قدش ۱۷۰ سانتي‌متر است.

72 = 2 + 100 – 170

43.2=6. 0×72

2. 115 = 2 .43 + 72

——

72 = 2+ 100- 170

28.8 = 0.4×72

100.8 = 28.8+ 72

اگر وزن مشمول بيش از اين مقدار باشد معاف دائم می‌شود.

بيماري‌های پوست و بافت‌های زيرپوست

فهرستی از بیماری‌های بيماری‌های پوستی مشمول معافیت پزشکی را در جدول زیر ببینید.

بیماری‌های داخلی مغز و اعصاب (نورولوژی)

در جدول زیر نام بیماری‌های مغز و اعصابی را می‌بینید که موجب معافیت پزشکی سربازی می‌شوند.

بیماری‌های روانپزشکی

دسته دیگری از بیماری‌ها که منجر به کعافیت پزشکی می‌شوند، بیماری‌های روانپزشکی هستند که فهرست آن در جدول زیر می‌بینید.

بیماری‌های جراحی مغز و اعصاب

برخی از جراحی‌های مغز مشمول معافیت پزشکی می‌شوند که در جدول زیر می‌بینید.

بیماری‌های ریه و قفسه صدری

یکی دیگر از بیماری‌های مهم ایجاد معافیت پزشکی، دسته بیماری‌های ریه و قفسه صدری است.

بیماری‌های استخوان (اسکلت)

برخی بیماری‌های مربوط به استخوان و اسکلت هم موجب معافیت پزشکی می‌شود.

 بیماری‌های شکم و دستگاه گوارش و جراحی عمومی

جدول زیر فهرست بیماری‌های شکم و دستگاه گوارش را نشان می‌دهد که موجب معافیت پزشکی می‌شود.

بیماری‌های خون

دسته بیماری‌های خونی هم می‌تواند موجب معافیت پزشکی می‌شود.

بیماری‌های دستگاه ادراری تناسلی

بیماری‌های دستگاه ادراری تناسلی هم جزو بیماری‌های معافیت پزشکی هستند که فهرست آن را در جدول زیر می‌بینید.

بیماری‌های فک و دهان و دندان

برخی از بیماری‌های فک و دهان و دندان هم می‌تواند موجب معافیت پزشکی شود.

بیماری‌های چشم و عوارض بینایی

یکی از معافیت‌های رایج در دسته پزشکی بیماری‌های مربوط به چشم و عوارض بینایی است.

بیماری‌های گوش، حلق و بینی

یکی دیگر از بیماری‌هایی که منجر به معافیت پزشکی می‌شود، دسته بیماری‌های گوش، حلق و بینی است که در جدول زیر مشخص است.

بیماری‌های قلب و عروق

مواردی از بیماری‌‌های قلب و عروق می‌توانند موجب معافیت پزشکی شوند.

تمامی بیماری‌های ناتوان‌کننده‌ای که باعث می‌شود تا
فرد مبتلا قادر به انجام خدمت (چه رزمی و چه غیر رزمی) نباشد اما
در این آئین‌نامه پیش‌بینی نشده‌اند،
بر اساس تشخیص شورای پزشکی نیروهای مربوطه به شورای عالی پزشکی ارجاع داده خواهند شد و
طبق نظر این شورا، اقدام لازم انجام خواهد گرفت.

مدارک لازم برای گرفتن معافیت پزشکی کدامند؟

1. تکمیل برگه وضعیت مشمولان

2. تکمیل برگه معاینه اولیه توسط پزشک معتمد نظام وظیفه

3. تکمیل برگه واکسیناسیون

4. اصل و کپی تمام صفحات شناسنامه و کارت ملی

5. اصل و کپی آخرین مدرک تحصیلی یا گواهی فراغت از تحصیل یا گواهی اشتغال

توجه:

مراحل و مدارک باید دقیقاً طبق دستورالعمل‌های سازمان وظیفه عمومی انجام شود.
در صورت بروز اشتباه، روند رسیدگی ممکن است حداقل یک ماه به تأخیر بیافتد.

قوانین معافیت پزشکی در دوران قبل و حین خدمت یکسان است. کسانی که در حال حاضر در خدمت سربازی هستند باید به بهداری یگان خدمتی خود مراجعه کرده و با داشتن نامه اعزام، برای تشکیل پرونده و انجام کمیسیون به بیمارستان مراجعه کنند. این افراد پس از معافیت، تسویه‌حساب با یگان را انجام داده و کارت معافیت به آدرس منزل آنها ارسال خواهد شد.

مراحل دریافت معافیت پزشکی چیست؟

1. ابتدا به یکی از دفاتر پلیس +10 مراجعه کرده تا مراحل گرفتن برگ سبز و ارسال دفترچه را طی کنید.
سپس مدارک موردنیاز معافیت پزشکی که در دفترچه نظام وظیفه ذکر شده است را آماده نمایید.

2. پشت برگه معاینه اولیه پزشک، سوال‌هایی مربوط به خوداظهاری افراد وجود دارد.
این برگه را به طور کامل پر نموده و سوابق بیماری خود را ذکر کنید.
این برگه را در زمان مراجعه به پزشک به وی تحویل دهید.

3. در مرحله بعد شما باید به نزد یکی از پزشکان معتمد نظام وظیفه رفته تا معاینه اولیه شما انجام شود.
پس از اینکه دکتر برگه معاینه اولیه شما را تکمیل نمود، مجددا به دفاتر پلیس +10 مراجعه کنید.

4. تمامی مدارک موردنیاز برای شورای پزشکی که در دفترچه نظام وظیفه ذکر شده است را به دفاتر پلیس +10 تحویل دهید تا درخواست شما مبنی بر دریافت معافیت پزشکی در سامانه نظام وظیفه ثبت شود.

5. بعد از مدتی برای شما یک برگه معرفی نامه برای مراجعه به بیمارستان تخصصی ارسال می‌شود.
این برگه از طریق پست به شما تحویل داده می‌شود.

6. شما باید در زمان مربوطه به بیمارستان تخصصی رفته تا معاینه تخصصی شما انجام شود.

7. بعد از اینکه معاینه تخصصی شما انجام شد، جواب بیمارستان به حوزه رسیدگی درخواست شما ارسال خواهد شد.

8. بعد از مدتی، مجددا یک دعوت‌نامه برای شما ارسال خواهد شد.
در این دعوت نامه از شما درخواست شده است که در کمیسیون پزشکی نظام وظیفه حضور پیدا کنید.

9. جلسه شورای پزشکی برگزار خواهد شد و نظر مسئولان مربوطه در رابطه با معافیت فرد ذکر خواهد شد.

10. اگر مشمول طبق نظریه شورای پزشکی واجد شرایط معافیت پزشکی باشد،
از خدمت سربازی به صورت دائم معاف می شود و
کارت معافیت وی صادر خواهد شد. اگر هم فرد واجد شرایط شناخته نشود، برگه اعزام به خدمت وی صادر خواهد شد.

چگونه به رأی شورای پزشکی اعتراض کنیم؟

اگر فرد به تصمیم صادرشده از سوی شورای پزشکی اعتراض داشته باشد،
می‌تواند اعتراض خود را از طریق دفاتر پلیس +10 ثبت کند.
در این صورت، پرونده پزشکی فرد به شورای عالی پزشکی ارسال خواهد شد.
لازم به ذکر است که رأی شورای عالی پزشکی قطعی و لازم‌الاجرا است و قابل‌اعتراض نیست.
اگر وضعیت جسمی فرد بعد از رأی شورای عالی پزشکی بدتر شود، او باید به خدمت سربازی اعزام شود و
از طریق یگان خود برای دریافت معافیت پزشکی اقدام کند.

نکته: اگر فرد در دوران غیبت سربازی باشد و رأی شورای عالی پزشکی نیز در مورد بیماری او رد شود،
باید دوباره به خدمت سربازی اعزام شده و در صورت لزوم، برای پیگیری مجدد اقدام کند.
در صورتی که وضعیت جسمی فرد در آینده بدتر شود، دیگر امکان دریافت معافیت پزشکی وجود نخواهد داشت.

اگر بیماری فرد پس از معاینات شورای پزشکی شهرستان تایید نشود، او می‌تواند درخواست معاینات تخصصی کند.
در این صورت، فرد باید به یکی از مراکز مجهز وزارت بهداشت یا بیمارستان‌های نظامی مراجعه نماید.

نتیجه معاینات تخصصی و آزمایش‌ها پس از تأیید مشمول و پرداخت هزینه‌ها، به شورای عالی پزشکی ارسال می‌شود.
اگر شرایط معافیت پزشکی وجود داشته باشد، معافیت دائم صادر خواهد شد.

چگونه معافیت پزشکی را باطل کنیم؟

بسیاری از مشمولانی که کارت معافیت پزشکی دارند،
به دلیل محدودیت‌هایی که این معافیت برایشان ایجاد کرده است،
به دنبال باطل کردن آن هستند. اما به‌طور کلی این اتفاق در دو حالت ممکن است رخ دهد.

حالت اول: باطل شدن معافیت پزشکی به دلیل بهبودی کامل

گاهی اوقات فردی که معافیت پزشکی دریافت کرده است،
پس از درمان کامل، دیگر هیچ علائم بیماری در او مشاهده نمی‌شود.
البته این وضعیت تقریباً نادر است، زیرا فقط بیماری‌هایی که درمان قطعی ندارند، یا درمان آن‌ها بسیار سخت و پیچیده است، یا به‌قدری شدید هستند که فرد را از زندگی روزمره دور می‌کنند، معافیت دائم دریافت می‌کنند.

برای مثال، بیماری‌هایی مانند دیابت، مشکلات قلبی عروقی، مشکلات کف پای صاف، مشکلات زانو و برخی اختلالات غددی که درمان قطعی ندارند، مشمول معافیت دائم هستند. با این حال، اگر معجزه‌ای رخ دهد و بیماری فرد کاملاً درمان شود، او می‌تواند با مراجعه به نظام وظیفه درخواست ابطال کارت معافیت خود را بدهد.

در این صورت، کمیسیون پزشکی دوباره تشکیل می‌شود و اگر ادعای مشمول مبنی بر درمان بیماری تایید شود، کارت معافیت پزشکی باطل می‌شود و تاریخ اعزام جدید صادر خواهد شد تا فرد به خدمت سربازی اعزام شود.

حالت دوم: باطل شدن معافیت پزشکی به دلیل تقلب

گروهی از افراد هستند که با استفاده از پرونده‌سازی یا ارتباطات خاص، به‌طور غیرقانونی معافیت پزشکی دریافت کرده‌اند.
بسیاری از این افراد پس از سال‌ها کارت معافیت‌شان باطل می‌شود.

علت این امر این است که فردی که تقلب کرده است، به‌دست مقامات مربوطه شناسایی می‌شود و
 تمامی موارد مشابه تحت بررسی قرار می‌گیرد. پس از ابطال معافیت، سازمان وظیفه عمومی پیامکی برای فرد ارسال می‌کند و
 او باید ظرف مدت ۶ ماه برای تعیین تکلیف به کمیسیون پزشکی مراجعه کند.

معافیت پزشکی مشمولان مقیم خارج از کشور

بر اساس تصمیم سازمان نظام وظیفه عمومی، تقاضای معافیت پزشکی، شامل دانشجویان متعهد خدمت و یا کسانی که با وثیقه از کشور خارج شده‌اند، نمی‌گردد.

تشخیص نهایی قبول یا رد درخواست‌های معافیت پزشکی، بر عهده کمیسیون پزشکی مستقر در سازمان نظام وظیفه جمهوری اسلامی ایران در داخل کشور بوده و انجام معاینات در مراکز معاینه پزشکی مشمولان مقیم خارج از کشور، دلیلی بر قطعیت معافیت پزشکی مشمولان نخواهد بود.

پس از اعلام زمان معاینه توسط مراکز معاینه پزشکی مشمولان مقیم خارج از کشور، متقاضی ٦ ماه فرصت دارد تا
جهت مراجعه به آن مرکز اقدام نماید. در صورت عدم رجوع متقاضی ظرف مدت ٦ ماه، باید اقدامات خود را از ابتدا انجام دهد.

سوالات متداول

آیا در حین تحصیل می‌توان معافیت پزشکی گرفت؟

یکی از عواملی که در تعیین معافیت دائم یا معافیت از رزم مشمولان تأثیر زیادی دارد، مدرک تحصیلی فرد است.
به عبارت دیگر، ممکن است فردی با وجود داشتن بیماری و اثبات آن، به دلیل داشتن مدرک تحصیلی از خدمت سربازی معاف نشود.

در نظام وظیفه، مدارک تحصیلی به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:
مدارک تحصیلی کمتر از کارشناسی و مدارک تحصیلی کارشناسی و بالاتر. هرچه مدرک تحصیلی پایین‌تر باشد،
شانس دریافت معافیت پزشکی افزایش پیدا می‌کند.

به همین دلیل، در حین تحصیل، معمولا نمی‌توان برای بسیاری از بیماری‌ها درخواست معافیت پزشکی داد،
مگر اینکه فرد مشمول فارغ‌التحصیل شده باشد یا از تحصیل انصراف دهد،
 برای مثال، برای بیماری‌هایی مانند کف پای صاف یا پارگی رباط، در حین تحصیل نمی‌توان درخواست معافیت پزشکی کرد.

همچنین، قوانین مشابهی برای بیماری‌های چشم نیز وجود دارد.

در نهایت، درخواست معافیت پزشکی در حین تحصیل هیچ تفاوتی با درخواست‌های بعد از تحصیل ندارد.
تنها نکته‌ای که باید به آن توجه کنید، ارائه گواهی اشتغال به تحصیل به دفاتر پلیس ۱۰+ است تا پرونده شما تشکیل شود.
سپس مراحل کمیسیون پزشکی طبق روال معمول طی خواهد شد.

در صورتی که بیماری فرد در کمیسیون پزشکی اثبات شود، معافیت وی برقرار خواهد ماند.
در غیر این صورت، معافیت پزشکی باطل شده و تاریخ اعزام جدیدی صادر می‌شود تا فرد به خدمت سربازی اعزام گردد.

آیا در حین خدمت می‌توان معافیت پزشکی گرفت؟

آیین‌نامه‌های معافیت پزشکی چه برای قبل از خدمت سربازی و چه برای حین خدمت سربازی کاملا یکسان می‌باشد؛
در نتیجه تمامی سربازان چنانچه دچار بیماری‌های شوند که قبلا به آن اشاره شد
می‌توانند در حین خدمت سربازی برای معافیت اقدام کنند .

حتی کسانی که قبل از خدمت سربازی برای معافیت پزشکی سربازی اقدام کرده‌اند و
 توسط رای شورای پزشکی معاف تشخیص داده نشده‌اند یا معاف از رزم هستند و
در حالت‌های خاص وارد شورای عالی پزشکی شده‌اند ولی باز هم نتوانسته‌اند رای بر معافیت بگیرند،
در حین خدمت سربازی می‌توانند اقدام کنند.
تنها تفاوت این است که باید از طریق بهداری یگان توسط نامه‌ای با عنوان نامه اعزام به شورای پزشکی زیرنظر یگان معرفی شوند تا روند کمیسیون پزشکی آغاز شود،
همچنین نیاز است در شورای عالی کمیسیون پزشکی شرکت کنند.

جالب است بدانید معافیت موقت حین خدمت برای بیماری‌هایی همچون اعصاب و روان یا عمل جراحی در حین خدمت صادر می‌شود و سرباز بطور کامل از یگان تسویه می‌کند و بعد از ۶ ماه مجددا وارد کمیسیون خواهد شد.
معافیت موقت پزشکی حین خدمت که معمولا ۶ ماهه است بخشی از مدت خدمت سربازی محسوب نمی‌شود و
 بعد از پایان معافیت موقت مشمول باید ادامه خدمت سربازی را انجام دهد.

آیا با معافیت پزشکی می‌توان استخدام شد؟

استخدام در ارگان‌های نظامی و انتظامی با معافیت پزشکی امکان‌پذیر نیست اما
در بسیاری از ارگان‌های دولتی و خصوصی، هیچ منعی برای استخدام افراد با معافیت پزشکی وجود ندارد.
البته نوع بیماری ممکن است در این زمینه تأثیرگذار باشد.
به طور کلی اگر دلیل معافیت شما مانع انجام وظایف شغلی شما نشود مشکلی نخواهید داشت مخصوصا در شرکت‌‌های خصوصی اما در عمل افرادی بودند که مخصوصا در شرکت‌های دولتی نتوانستند استخدام شوند.

 آیا معافیت پزشکی برای افرادی که غیبت دارند محدودیتی دارد؟

معافیت‌های پزشکی هیچ ارتباطی با سن یا وضعیت غیبت سربازی ندارند؛
 بنابراین، مشمولان می‌توانند در هر زمان و با هر شرایطی برای معافیت پزشکی درخواست دهند.
در برخی موارد، حتی افراد غایب با داشتن مدارک تحصیلی بالا نمی‌توانند از معافیت پزشکی بهره‌مند شوند.

برای آشنایی با انواع غیبت سربازی و توجیه آن حتما این مقاله را ببینید.

فرآیند دریافت معافیت پزشکی حین خدمت چقدر طول می‌کشد؟

کسانی که در حین خدمت برای معافیت پزشکی اقدام می‌کنند،
معمولاً ظرف مدت یک ماه تعیین تکلیف خواهند شد.
در بسیاری از موارد، این زمان حتی کمتر است و
در صورت وجود بیمارستان‌های نظامی در محل خدمت، ممکن است
طی دو هفته نیز تعیین تکلیف نهایی انجام شود.

برای آشنایی با نحوه ایست خدمت حتما این مقاله را ببینید.

آیا علت معافیت پزشکی روی کارت پایان خدمت درج می‌شود؟

روی کارت تنها معافیت نوشته می‌شود و علت ذقیق آن ذکر نمی‌شود اما در مدرک دیگری به نام گواهی معافیت تمامی اطلاعات آمده است.

مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.

رزرو تماس فوری

خدمت سربازی در ایران یک دوره اجباری است که تمامی پسران پس از 18 سالگی موظفند در آن شرکت کنند و
پس از پایان دوره کارت پایان خدمت خود را دریافت کنند اما
با این حال برخی می‌توانند در شرایط خاصی مشمول معافیت سربازی شوند.
معافیت سربازی به دو صورت کلی موقت و دائم انواع مختلفی دارد.

 در این مقاله به شرایط و مراحل هریک از آن‌ها خواهیم پرداخت.

هم‌چنین می‌توانید شرایط خودتان را در ابزار هوشمند بررسی شرایط معافیت سربازی بالنج وارد کنید و از امکان گرفتن معافیت خود مطلع شوید.

انواع معافیت سربازی کدامند؟

معافیت سربازی به دو گروه کلیِ معافیت موقت و دائم تقسیم می‌شود.
همان طور که از نام‌ آن پیداست در معافیت موقت، فرد مشمول قبل از اعزام به خدمت یا در حین خدمت طبق قوانین موجود به صورت موقتی معاف می‌شود و پس از اتمام دوره معافیت ممکن است با بررسی مجدد شرایط، دوره معافیت او تمدید شده و یا تبدیل به معافیت دائم شود یا اینکه با ابطال معافیت موقت دوباره فرد به خدمت سربازی بازگردد.
اما در معافیت سربازی دائم مشمول نظام وظیفه می‌تواند قبل از اعزام به سربازی یا در حین خدمت در چارچوب قوانین تا پایان عمرش از رفتن به خدمت سربازی معاف شود و کارت پایان خدمت بگیرد.

معافیت تحصیلی

یکی از راه‌های گرفتن معافیت موقت، ادامه تحصیل است.
یعنی دانش‌آموزان بعد از سن ۱۸ سالگی که به طور قانونی مشمول می‌شوند و
می‌توانند به جای رفتن به سربازی با ورود به دانشگاه از معافیت تحصیلی موقت استفاده کنند.
مدت زمان معافیت موقت تحصیلی برای هر مقطع متفاوت است و قوانین مشخصی برای دانشجویان انصرافی و انحرافی وجود دارد.

برای آگاهی از جزییات بیشتر، دو مقاله معافیت تحصیلی داخلی و معافیت تحصیلی خارجی را حتما مطالعه کنید.

معافیت پزشکی

معافیت پزشکی مشمولان نظام وظیفه به چند دسته تقسیم می‌شوند:

معاف از رزم

افرادی که به تشخیص کمیسیون پزشکی نیروهای مسلح به عنوان «معاف از رزم» شناخته می‌شوند، فقط از انجام وظایف نظامی (مانند رژه، حضور در میدان تیر و …) در دوره خدمت سربازی و همچنین در دوره آموزشی معاف خواهند شد.

معافیت موقت

افرادی که به دلیل بیماری قادر به انجام خدمت نظام وظیفه نباشند،
با تأیید کمیسیون پزشکی می‌توانند برای مدت حداکثر یک سال معافیت موقت دریافت کنند.
اگر بیماری آن‌ها پس از پایان این دوره همچنان ادامه داشته باشد، معافیت موقت برای سال دوم نیز تمدید خواهد شد.
در صورتی که بیماری تا سال سوم نیز پابرجا بماند، این افراد واجد شرایط دریافت کارت معافیت دائم پزشکی خواهند بود.

در دوره معافیت موقت پزشکی مشمول می‌تواند در صورت لزوم برای درمان به خارج از کشور سفر کند؛ اما
او موظف است پس از پایان دوره درمان، مجدداً وضعیت خود را برای بررسی به سازمان نظام وظیفه یا یگان خدمتی مربوطه اعلام کند.

معافیت دائم

به مشمولانی که بنا بر تشخیص کمیسیون پزشکی به دلیل بیماری یا وضعیت سلامت روانی توانایی انجام خدمت نظام وظیفه را ندارند، کارت معافیت دائم پزشکی اعطا می‌شود.
در صورتی که مشمول نیاز به طی کردن دوره درمانی داشته باشد،
ممکن است ابتدا معافیت موقت برای او صادر شود تا
پس از اتمام روند درمانی و بررسی مجدد، وضعیت نهایی او مشخص گردد.

در این مورد لازم است شورای پزشکی تصمیم نهایی را اعلام کند تا به مشمول معافیت پزشکی داده شود.

 توجه

یکی از مهم‌ترین شرایط دریافت معافیت پزشکی دائم، نوع مدرک تحصیلی است و
با داشتن مدرک تحصیلی بالاتر، امکان دریافت معافیت پزشکی دائم کمتر خواهد شد به طوری که
امکان گرفتن معافیت دائم پزشکی در حین تحصیل برای اغلب بیماری‌ها وجود ندارد.

بعضی از بیماری‌ها هرچند منجر به دریافت معافیت‌های دائم پزشکی شوند اما ممکن است
گرفتن گواهینامه، استخدام‌های دولتی و نظامی را با مشکل مواجه کند.
پس حتما قبل از اقدام در خصوص نوع معافیت پزشکی بررسی‌های لازم را انجام دهید.

برای آشنایی با جزییات معافیت پزشکی و انواع بیماری‌های مشمول معافیت، این مقاله را ببینید.

معافیت کفالت

اگر یکی از والدینِ فرد مشمول نظام وظیفه به دلایلی همچون فوت والد دیگر، طلاق و یا دلایل مختلف دیگر توانایی سرپرستی خانواده را نداشته باشند، در این شرایط، فرد مشمول می‌تواند کفالت پدر یا مادر، برادر، خواهر، مادربزرگ و پدر بزرگ خود را بر عهده بگیرد که هر یک از این موارد قوانین مختص به خود را دارد.

در حال تحصیل بودن و داشتن مدرک تحصیلی جزو شرایط مشمول برای پذیرش کفالت محسوب نمی‌شود بلکه شرایط لازم شامل:

• عدم غیبت
• تک فرزند ذکور بالای ۱۸ سال
• زندگی کردن فرد مشمول با شخص تحت کفالت
• شرایط و توانایی مشمول در بر عهده گرفتن کفالت (صرفا با طلاق گرفتن پدر و مادر از خدمت سربازی معاف نخواهید شد.)

توجه:

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که تک پسر بودن به طور خودکار منجر به معافیت سربازی می‌شود، در حالی که شرایط خاصی وجود دارد.
برای معافیت تک پسری، سن پدر باید حداقل ۷۵ سال باشد، یا مشمول باید کفالت پدر بیمار یا مادر بدون همسر را بر عهده بگیرد. بنابراین، تنها تک پسر بودن کافی نیست و مشمول باید شرایط مذکور را اثبات کرده و همچنین فاقد غیبت سربازی باشد.

برای آشنایی با جزییات شرایط معافیت کفالت، این مقاله را ببینید.

معافیت ایثارگری

اگر یکی از اعضای درجه اول فرد مشمول سربازی شرایط زیر را داشته باشند، او می‌تواند از مزیت معافیت دائم ایثارگری برخوردار شود:

• حضور در مناطق جنگی و عملیاتی به مدت حداقل ۳۰ ماه
• درصد جانبازی حداقل ۲۵ درصد
• اسارت به مدت حداقل ۲۴ ماه

در صورتی که مشمول نتواند از هیچ‌یک از شرایط فوق به تنهایی امتیاز کافی برای معافیت سربازی کسب کند،
می‌تواند از قانون تلفیق استفاده کند. بر اساس این قانون، اگر با ترکیب چند شرط، مجموع امتیازات او به ۳۰ برسد، امکان دریافت معافیت از خدمت وجود خواهد داشت.
در غیر این صورت، به وی کسری خدمت تعلق می‌گیرد، برای مثال برای جانبازان ۱۰ درصد معافیت تنها زمانی امکان‌پذیر است که فرد ایثارگر علاوه بر این میزان جانبازی، حداقل ۲۰ ماه سابقه حضور در جبهه داشته باشد یا سابقه اسارت را دارا باشد.
همچنین، فرد می‌تواند با شرکت در کمیسیون مجدد برای افزایش درصد جانبازی خود اقدام کند تا شرایط لازم برای معافیت را فراهم آورد.

برای آشنایی با شرایط معافیت ایثارگری حتما این مقاله را ببینید.

معافیت دائم سربازی متاهلین

طبق قوانین جدید، مشمولان متأهل دارای فرزند می‌توانند از معافیت دائم خدمت سربازی بهره‌مند شوند.
این قانون شامل تمامی افراد مشمول، حتی افرادی که در حال انجام خدمت هستند یا مشمولان غایب و فراری می‌شود و
 فرد می‌تواند با استناد به این شرایط از خدمت معاف گردد.

• در صورتی که فرد دارای حداقل ۳ فرزند باشد و سن او از ۴۰ سال بیشتر باشد، بدون هیچ محدودیتی از خدمت سربازی معاف خواهد شد.
• افرادی که کمتر از ۴۰ سال سن دارند، در صورت داشتن حداقل ۴ فرزند، تحت هر شرایطی از خدمت معاف می‌شوند.
• مشمولین غیرغایب بالای ۳۵ سال (دانشجویان دوره دکترا) که دارای دو فرزند هستند از خدمت دوره ضرورت معاف هستند.
• همه مشمولین (غایب و غیر غایب) که دارای ۴ فرزند و بالاتر باشند از خدمت معاف بوده و سن ایشان تاثیری در برخورداری از این تسهیلات ندارد.
• مشمولین غایب بین ۲۶ تا 30 سال سن که ۸ سال از خدمت سربازی غیبت نمودند با شرکت در طرح انصار می توانند خدمت خود را به صورت ناپیوسته بین ۲۴ ماه تا ۸ سال انجام دهند.

معافیت سنی سربازی (عفو رهبری)

بر اساس قوانین جدید دیگر قاعده معافیت سالانه برای متولدین یک سال خاص طبق دستور رهبری حذف شده است و
از این پس به طور کلی متولدین سال ۱۳۵۴ و قبل از آن، حتی اگر مجرد یا بدون فرزند باشند، از خدمت سربازی معاف هستند البته
مدرک تحصیلی در این نوع معافیت نقش دارد؛ مثلاً برای کارشناسی ارشد، فرد باید قبل از سال ۱۳۵۳ متولد شده باشد.
همچنین افراد ۵۰ ساله یا بالاتر نیازی به اقدام رسمی برای معافیت ندارند و طبق این قانون شناسنامه آن‌ها حکم معافیت دارد.

معافیت سربازی مددجویان

مددجویان بهزیستی و کمیته امداد می‌توانند تحت شرایط خاصی از معافیت دائم سربازی برخوردار شوند.

 داشتن مادر فاقد شوهر تحت سرپرستی کمیته امداد یا بهزیستی

افرادی که قصد دارند کفالت مادر خود را بر عهده بگیرند، اما تک پسر نیستند ولی
مادرشان به دلیل معلولیت شدید جسمی، ذهنی یا روانی تحت پوشش بهزیستی باشد یا
عضو کمیته امداد باشد، معافیت دائم خواهد داشت.
در این گونه از معافیت تعداد فرزندان پسر ملاک نیست، تنها عامل موثر در این نوع از معافیت فوت یا طلاق پدر و انتخاب مادر می‌باشد.

• در صورتی که پدر خانواده در حبس یا مفقودالاثر باشد فرزندان وی جز مشمولین نظام وظیفه محسوب می‌شوند.
• در این نوع از معافیت غیبت مشمول مانع از رسیدگی به پرونده وی می‌باشد.

داشتن خواهر یا برادر معلول

طبق قانون جدید در سال ۱۴۰۳، مشمولانی که تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال باشند و
خواهر یا برادر معلول تحت پوشش بهزیستی داشته باشند،
می‌توانند از خدمت سربازی معاف شوند.
همچنین، اگر مشمول تنها فرزند ذکور نباشد و برادر بالای ۱۸ سال داشته باشد،
 برای معافیت از خدمت، لازم است حداقل دو نفر از اعضای خانواده شامل خواهر، برادر، پدر یا مادر با درجه معلولیت شدید عضو بهزیستی باشند.

داشتن فرزند معلول

فردی که دارای فرزند معلول است در صورت عدم غیبت می‌تواند از این نوع معافیت استفاده نماید.

معافیت تک پسر خانواده‌ با وجود سه دختر

در این نوع معافیت، مشمول باید تنها پسر خانواده باشد و
هیچ برادر دیگری، چه زیر ۱۸ سال و چه بالای ۱۸ سال، نداشته باشد.
وضعیت تأهل یا طلاق خواهران تأثیری در بررسی این نوع معافیت ندارد.
همچنین، مشمول باید فاقد سابقه غیبت باشد، زیرا در صورت وجود غیبت، پرونده وی مورد رسیدگی قرار نخواهد گرفت.

ازدواج با بانوان دارای معلولیت جسمی-حرکتی

افرادی که با زنان دارای معلولیت جسمی-دحرکتی ازدواج می‌کنند، از تاریخ عقد می‌توانند برای دریافت کارت معافیت موقت اقدام کنند.
 در صورتی که این ازدواج بیش از پنج سال ادامه یابد، فرد می‌تواند درخواست کارت معافیت دائم کند.
اگر قبل از گذشت پنج سال، به دلیل طلاق یا فوت همسر، این افراد از یکدیگر جدا شوند،
فرد باید ظرف شش ماه وضعیت نظام وظیفه خود را مشخص کند. در غیر این صورت، طبق قانون با او برخورد خواهد شد.

معافیت سربازی ساکنین جزایر خلیج فارس

از تابستان 1403 افرادی که به مدت طولانی در یکی از جزایر چندگانه خلیج فارس سکونت دارند،
با تایید سازمان نظام وظیفه استان هرمزگان و سایر نهادهای ذی‌صلاح، می‌توانند از خدمت سربازی معاف شوند.
معافیت متعهدین خدمت

متعهدین خدمت به افرادی اطلاق می‌شود که پس از گذراندن دوره آموزشی، با طی مراحل مشخص در واحدهای مربوطه، مشمول دریافت کارت معافیت می‌شوند.

• متعهدین خدمت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
• متعهدین خدمت وزارت آموزش و پرورش
• متعهدین خدمت سازمان هواپیمایی
• متعهدین خدمت دولتی

نیروهای مسلح طبق اصل ۱۴۷ قانون اساسی موظفند تعدادی از کارکنان وظیفه خود را به درخواست دولت برای فعالیت‌های مختلف همچون امداد، تولید، کشاورزی، آموزش، تحقیقات، بهداشت و درمان، بدون آسیب به آمادگی رزمی، در اختیار دولت قرار دهند.

مراحل دریافت معافیت سربازی کدامند؟

مراحل کلی دریافت معافیت تحصیلی را در دیاگرام زیر می‌بینید.

مدارک لازم برای معافیت سربازی

این موارد به طور کلی بیان شد تا آگاه شوید برای دریافت هر یک از معافیت‌ها، چه مدارکی مورد نیاز است.
در صورت نقص مدارک، پرونده مشمول حتماً برگشت داده خواهد شد و
هر بار که پرونده از سوی نظام وظیفه مرجوع گردد،
حداقل یک ماه تأخیر در روند رسیدگی به آن ایجاد می‌شود.

مشاوره فوری تو خونه!
با سه کلیک، کارشناس بالنج بهت زنگ میزنه.

رزرو تماس فوری